Zamek Kliczków – historia, mapa, zdjęcia

Wzniesiony w XIII wieku zamek był wielokrotnie przebudowywany – kolejno w stylu renesansowym, barokowym i empire. Obecny, odbudowany zespół zamkowy tworzą dwa dziedzińce otoczone skrzydłami mieszkalnymi o formach neorenesansowych i neogotyckich. Jego ozdobą są trzy wieże, w tym baszta bramna.

Historia zamku kliczków

Początki założenia pałacowego w Kliczkowie sięgają średniowiecza i wiążą się z istniejącym tu wcześniej zamkiem. Około 1880 roku posiadłość przeszła w ręce hrabiego Friedricha Georga von Solms-Barutha I, który z wielkim rozmachem przeprowadził gruntowną przebudowę dawnej renesansowej siedziby, nadając jej charakter arystokratycznej rezydencji. Największe zmiany objęły dzisiejszy pałac – po zakończeniu prac uznano go za całkowicie nowy obiekt. Za projekt przebudowy pałacu, pozostałych budynków zespołu oraz otaczającego go rozległego parku odpowiadali słynni wówczas berlińscy architekci, właściciele spółki budowlanej – Kayser i Grossheim. W wyniku ich prac powstało eklektyczne, monumentalne założenie o zróżnicowanej, rozczłonkowanej i malowniczej bryle, które organicznie włączono w zespół pałacowy, stanowiąc jego kompozycyjną i funkcjonalną dominantę.

Po II wojnie światowej obiekt przejęło państwo polskie. Początkowo użytkowało go wojsko, a w latach 70. przekazano Politechnice Wrocławskiej, która przeprowadziła inwentaryzację architektoniczno-budowlaną. W 1990 roku pałac wraz z całym zespołem i częścią dawnego parku kupił obecny właściciel – spółka INTEGER z Wrocławia.

Zachowany do dziś obiekt pochodzi z czasu ostatniej wielkiej przebudowy eklektycznej, prowadzonej w latach 1881–1883. Ślady starszej, XVI-wiecznej budowli można jednak odnaleźć w kondygnacji piwnic – część tamtejszych pomieszczeń na niższym poziomie przykrywają sklepienia krzyżowe z wyciągniętymi szwami. W skomplikowanym rzucie budowli daje się też wyodrębnić starszą, renesansową część. Tworzy ją dzisiejszy korpus – prostokątna, jednotraktowa budowla, wydzielona grubszymi murami.

Sale przyziemia nakrywają dekoracyjne, nagie stropy drewniane, bogato zdobione snycerką i malaturą. Zróżnicowanie oraz indywidualizm form dekoracji kwalifikują je jako wyroby artystyczne wysokiej wartości, wymagające wykonania szczegółowej dokumentacji i kart ewidencyjnych dla zabytków ruchomych:

• Sala jadalna – przestrzenie między prostymi belkami wypełniają dopasowane deski, całość wspiera się na bogatych, ażurowych wspornikach z ornamentyką o motywach renesansowych. U nasady wsporników znajduje się dekoracja z lwimi głowami, a naprzeciwległe wsporniki spinają pełnołukowe arkady ze zwornikami u nasady i w kluczu. W pachach arkad umieszczono ażurową dekorację ornamentalną.

• Pokój pani – większą część stropu pokrywają podziały ramowe proste i odcinkowe, przy oknie zachował się fragment bogato rzeźbionego stropu kasetonowego. Gładkie płyciny w polach kasetonów wykonano z drewna barwionego zielonkawo, ujętego w ramy poprzedzone jajownikiem i zdobione snycerskim ornamentem okuciowym i jubilerskim.

• Biblioteka – profilowane belki stropowe spoczywają na wydatnym siestrzanie, podpartym wolutowymi wspornikami. Przęsła między belkami wypełniają ukośnie układane deski, pokryte malowaną dekoracją ornamentalną o stylizowanych, symetrycznych motywach roślinnych.

Sala wschodnia korpusu – ściany i strop zdobi bogata sztukateria. Na ścianach kanelowane pilastry korynckie wydzielają prostokątne pola wypełnione symetryczną dekoracją ornamentalną o motywach klasycystycznych: wazami z festonami laurowymi, wieńcami, wstęgami, wyobrażeniami instrumentów muzycznych i kampanulami. Nad otworami drzwiowymi umieszczono stiukowe supraporty z popiersiami w medalionach, otoczonych wieńcami laurowymi i stylizowanym ornamentem roślinnym. Strop ujmuje rama ornamentalna z centralnym, dużym motywem akantowej rozety, utworzonej z długich liści przedzielanych wiązkami promieni. Całość zamyka owalny wieniec laurowy przewiązany kokardami. Dekoracja utrzymana jest w trzech barwach – na białym tle pojawiają się elementy jasnozielone i ugrowe.

Portal wieżyczki schodowej – neorenesansowy portal kolumnowy, zwieńczony kwadratowym szczytem ze spływami wolutowymi. Przysadziste kolumny jońskie na cokołach dźwigają pełne klasyczne belkowanie, którego fryz zdobi ornament okuciowy. Wyżej, ponad ząbkowaniem, na wolutowych wspornikach spoczywa wyładowany, profilowany gzyms. Zwieńczenie tworzy okulus w kwadratowym obramieniu, z ornamentem okuciowym w narożnikach, wolutowymi spływami po bokach oraz profilowanym gzymsem z odcinkowym naczółkiem na szczycie.

Ciekawostki

Z zamkiem związana jest legenda o jego właścicielu i jego pięknej żonie. Gdy rycerz wyruszył na wojnę, pozostawił włości pod opieką zaufanego setnika. Ten jednak uwiódł żonę swego pana i wraz z nią zaczął knuć, jak pozbyć się rywala. Po powrocie rycerz został wtrącony do lochu, a setnik udał się do Wrocławia, by przekonać biskupa, że dziedziczka zamku jest wdową i może ponownie wyjść za mąż. Kliczkowscy dworzanie zdążyli jednak uwolnić uwięzionego pana. Schwytany setnik wraz z kochanką trafił za kraty, gdzie wyzionął ducha – i od tej pory straszy w okolicznych lasach.

Zamek Kliczków – wstęp i atrakcje

We wnętrzach zamku zachowały się odrestaurowane sale, m.in. dawna biblioteka, sala dworska, kominkowa oraz tzw. teatralna. Obiekt tętni życiem – odbywają się tu liczne wydarzenia, takie jak gala jeździecka Hubertus czy Majówka z Turniejem Rycerskim. Na terenie zamku działa hotel i restauracja.

Co warto zobaczyć w okolicy Zamku Kliczków?

SPACEREM

Tor Wyścigowy w Kliczkowie – ok. 30 min
Wyjdź z zamku główną bramą. Tuż za nią, po lewej stronie, zobaczysz starą remizę strażacką oraz pochodzący z XVIII wieku dawny dom myśliwych w konstrukcji szachulcowej. Po przejściu około 150 metrów skręć w lewo i na końcu ulicy wejdź na teren Folwarku Książęcego. Znajdziesz tu – oprócz hotelu z restauracją – Stajnię Książęcą (z możliwością przejażdżek bryczką i jazdy terenowej) oraz czynną do dziś wagę towarową stojącą pod wiatą na dziedzińcu. Z folwarku wyjdź bramą przy stajni i kieruj się na wprost. Po lewej stronie miniesz XVI-wieczny kościół pw. Pokłonu Trzech Króli z dwoma zabytkowymi drewnianymi ołtarzami. Po około 200 metrach, na wysokości zamkowego parkingu, skręć w prawo – po 30 metrach dotrzesz na Cmentarz Koni, gdzie zachowały się dwa zabytkowe nagrobki końskie i jeden współczesny. Wokół cmentarza rozciąga się zabytkowy Tor Wyścigowy o długości około 800 metrów, który niegdyś służył rozrywce i sportowi, goszcząc emocjonujące gonitwy koni i psów.

Stara elektrownia wodna w Osiecznicy – ok. 60 min
Wyjdź z zamku główną bramą i dojdź do skrzyżowania z główną drogą w Kliczkowie. Skręć w prawo, kierując się w stronę mostu na Kwisie. Za mostem skręć w lewo na leśną ścieżkę prowadzącą w dół rzeki. Po 15 minutach spokojnego spaceru dotrzesz do starej elektrowni wodnej. Idąc dalej brzegiem rzeki, wejdziesz na ścieżkę geologiczną – zobaczysz tu formacje skalne: Dzban i Pupę Słonia, a kilka metrów dalej możesz wspiąć się na drewnianą wieżę widokową. Kontynuując wędrówkę, dojdziesz do spiętrzenia na Kwisie zwanego Diablą Tamą, a następnie do kolejnej elektrowni wodnej w Osiecznicy.

Wzdłuż Kwisy – ok. 60 min
Po minięciu głównej bramy zamku skręć ostro w prawo i podążaj drogą asfaltową. Po około 200 metrach, na wysokości żółtego budynku transformatorowni, skręć w lewo na leśną ścieżkę. Doprowadzi cię ona do tamy na Kwisie i dalej wiedzie malowniczo wzdłuż rzeki.

Wokół zamku – skarpa – ok. 60 min
Wyjdź z terenu zamku bramą przy małym parkingu i skieruj się w prawo. Na rozwidleniu dróg przy budynku Nadleśnictwa skręć w lewo i kontynuuj spacer leśną ścieżką lekko wznoszącą się ku górze. Po prawej stronie zobaczysz niewielki leśny staw ze śladami intensywnej pracy bobrów. Po dojściu do końca ścieżki (ok. 300 m) skręć natychmiast w prawo i idź dalej brzegiem skarpy.

Wieża widokowa na Kwisie – ok. 30 min
Wyjdź z zamku główną bramą i dojdź do skrzyżowania z główną drogą w Kliczkowie. Przejdź przez pasy na wprost, mijając po prawej stronie duży budynek dawnego ośrodka zdrowia. Po około 15 minutach spaceru dotrzesz do wieży widokowej nad rzeką. Na miejscu znajduje się również miejsce na ognisko.

SAMOCHODEM

Bolesławiec – 12 km
Miasto słynące nie tylko w Polsce, ale i na świecie z ręcznie produkowanej, zdobionej stempelkiem ceramiki. Proces wytwarzania naczyń kamionkowych można poznać zwiedzając fabrykę „Manufaktura”, a historię i wielowiekowe tradycje regionu przybliża Muzeum Ceramiki. Na bolesławieckim Rynku warto podziwiać przepięknie odrestaurowane kamieniczki, zabytkowy ratusz i oryginalne ceramiczne ławki. Wjeżdżając do miasta, nie sposób nie zauważyć monumentalnego wiaduktu kolejowego – to jeden z najdłuższych czynnych wiaduktów w Europie (490 m).

Pustynia Kozłowska – 35 km
To teren dawnego poligonu wojsk radzieckich. Niegdyś zajmowała 160 hektarów, dziś – wskutek naturalnej ekspansji roślinności – jej powierzchnia skurczyła się do około 20 hektarów. Warto się więc pospieszyć, by ujrzeć ten zaskakujący, pustynny krajobraz w sercu Borów Dolnośląskich. Zalecana jest wycieczka z przewodnikiem – kontakt w Punkcie Informacji Turystycznej na Zamku Kliczków.

Dolina Bobru – 48 km
Lwówek Śląski – jedno z najstarszych miast Dolnego Śląska i agatowa stolica Polski. Za miastem rozciągają się malownicze formacje skalne, labirynty i urwiska tworzące Szwajcarię Lwówecką. Ścieżka turystyczna wiedzie na szczyt skałek, skąd rozpościera się widok na miasto i panoramę Karkonoszy. Pilchowice – tu znajduje się druga co do wysokości (po Solinie) kamienna zapora wodna w Polsce. Szlak prowadzi wzdłuż nieczynnych torów kolejowych do zabytkowego mostu na Bobrze. W sezonie letnim można wypożyczyć kajak, rower wodny lub wybrać się w rejs statkiem po Jeziorze Pilchowickim.

Tajemnicza Kraina Turisede – 40 km
Otoczony lasami i łąkami niezwykły Park Przygody przenosi w świat natury, zabawy i tajemnic. Czekają tu podziemne przejścia, domki na drzewach, Zaczarowany Zamek oraz zwierzęta z różnych stron świata. To idealne miejsce do wspinaczki, odkrywania i poznawania legend pradawnego ludu Turisede.

Zamek Czocha – 47 km
Przepięknie położony nad Zalewem Leśniańskim, malowniczy, tajemniczy i niezwykle klimatyczny zamek, uznany przez National Geographic za jeden z „7 Nowych Cudów Polski”.

Zamek Grodziec – 40 km
Późnogotycka warownia położona w Krainie Wygasłych Wulkanów. Już w XIX wieku uznany został za jeden z pierwszych zabytków w Europie specjalnie przystosowanych do zwiedzania.

Görlitz – 50 km
Miasto pełne zabytków ze wszystkich epok historycznych, z dwoma urokliwymi rynkami (Obermarkt i Untermarkt). Jego symbolem jest kościół św. Piotra i Pawła, w którym znajdują się słynne Organy Słoneczne, potrafiące imitować głosy ptaków.

Zoo w Görlitz – 50 km
Naturschutz-Tierpark Görlitz-Zgorzelec to kameralny, około pięciohektarowy ogród zoologiczny, wyróżniający się niezwykle przyjaznym podejściem do zwierząt i gości. Żyje tu ponad 500 zwierząt z blisko 100 gatunków, a ich wybiegi zaprojektowano w harmonii z naturą. Duży nacisk kładzie się na bliski kontakt z mieszkańcami zoo – niektóre gatunki można nawet karmić pod okiem personelu. Największą atrakcją jest jedyna w Europie Wioska Tybetańska, gdzie zwierzęta, architektura i buddyjska kultura prezentowane są w sposób wyjątkowo autentyczny. Dla dzieci przygotowano interaktywne strefy łączące zabawę z nauką. Całości dopełnia przyjazna infrastruktura i opisy w języku polskim.