Name: Bazylika św. Jadwigi w Trzebnicy (Sanktuarium)
Address: skwer Jana Pawła II 3, Trzebnica, Dolnyśląsk, 55-100 Trzebnica, Poland
Telephone: 713887851

Opis

Sanktuarium i bazylika św. Jadwigi w Trzebnicy (oficjalnie zespół klasztorny wraz z bazyliką pod wezwaniem św. Jadwigi i św. Bartłomieja) to jeden z najcenniejszych i najstarszych zabytków sakralnych na Śląsku oraz w całej Polsce. Od początku XIV wieku miejsce to stanowi kluczowy ośrodek ruchu pielgrzymkowego, nierozerwalnie związany z obecnością grobu i relikwii świętej Jadwigi Śląskiej. Świątynia pełni równocześnie funkcję rodowego mauzoleum Piastów śląskich.

Historia i rozwój bazyliki św. Jadwigi w Trzebnicy

Życie zakonne w Trzebnicy zaczęło się w 1203 roku od sprowadzenia sióstr z Bambergu, a piętnaście lat później konwent włączono do zakonu cystersów. W 1238 roku, księżna Jadwiga po śmierci męża, zamieszkała w klasztorze na stałe. Zmarła pięć lat później, a w 1267 roku papież Klemens IV ogłosił ją świętą.

Znaczenie jej kultu szybko wykroczyło poza Śląsk. Do grobu ściągali władcy:

W 1332 roku modlił się tu Władysław Łokietek.
Dzięki wstawiennictwu króla Jana III Sobieskiego, w 1680 roku papież Innocenty XI rozszerzył obchody dnia św. Jadwigi na cały Kościół katolicki.
W 1703 roku do Trzebnicy przybyła Katarzyna z Opalińskich Leszczyńska. To właśnie tutaj, w dworku przy ul. Ogrodowej, urodziła córkę Marię Katarzynę – przyszłą żonę Ludwika XV i królową Francji.

Czas zniszczeń i dewastacji

Mury trzebnickiej bazyliki rzadko zaznawały spokoju na dłużej. Pożary, grabieże i zmiany granic regularnie wstrzymywały rozwój świątyni, a w XIX wieku kompleks niemal przestał istnieć.

1241 – 1432 Najazd Mongołów i husytów

Mongołowie najeżdżają Śląsk (w bitwie pod Legnicą ginie syn Jadwigi, Henryk II Pobożny). Niemal dwieście lat później, w 1432 roku, miasto palą oddziały husytów.

1618 – 1648 Wojna trzydziestoletnia

Pożary, rabunki i kontrybucje rujnują Trzebnicę. Najbardziej dotkliwy okazuje się najazd wojsk duńskich pod wodzą hrabiego Mansfelda w 1626 roku.

1811 Pruska kasata i profanacja

Dekret kasacyjny zmusza zakonnice do opuszczenia klasztoru. Rozpoczyna się okres dewastacji zabudowań – kompleks zamieniono na obóz jeniecki, lazaret wojskowy, a od 1817 roku w murach klasztornych działała przędzalnia wełny.

1870 Joannici i Boromeuszki ratują zabytek

Rycerze Maltańscy wykupują zrujnowany klasztor z przeznaczeniem na szpital. Do pracy przystępują siostry Boromeuszki, co rozpoczyna proces przywracania kompleksowi jego dawnej świetności.

1945 Koniec II wojny światowej

W styczniu do miasta wkracza Armia Czerwona. Rozpoczynają się grabieże i pożary domów. Interwencja i determinacja sióstr Boromeuszek ratują klasztor i bazylikę przed całkowitym zniszczeniem.

W sierpniu 1945 roku duszpasterstwo przejęli Salwatorianie, a pierwszym kustoszem sanktuarium został ks. Wawrzyniec Bochenek. Pełnił tę funkcję przez 51 lat, pracując nad powojenną odbudową życia parafialnego.

Współczesne odkrycia i renowacje

Ostatnie dziesięciolecia to przede wszystkim żmudne prace konserwatorskie, które często przynosiły niespodziewane efekty.

W 1982 roku prof. Jerzy Rozpędowski rozpoczął badania archeologiczne w części pocysterskiej. Odkryto wtedy cenne fragmenty rzeźb romańskich i gotyckich, które obecnie eksponowane są w lapidarium tuż obok najstarszej krypty. Przełom wieków przyniósł gruntowną renowację sztuki sakralnej wewnątrz bazyliki, w tym obrazów z ołtarza głównego pędzla Filipa van Bentuma (Wniebowzięcie NMP w 2000 r. oraz Trójca Przenajświętsza w 2001 r.). Odnowiono również XVI-wieczny relikwiarz z czaszką św. Jadwigi oraz stacje Drogi Krzyżowej autorstwa Josepha Marcella.

Dzięki tym staraniom, w 2007 roku za zgodą papieża Benedykta XVI, ustanowiono tu Międzynarodowe Sanktuarium św. Jadwigi Śląskiej.

Prace budowlane regularnie odsłaniają dawne warstwy historii. Pomiędzy 2011 a 2015 rokiem, podczas prozaicznej wymiany posadzki i zakładania ogrzewania podłogowego, natrafiono na kolejne ślady archeologiczne. Z kolei w 2014 roku, po uszkodzeniu wieży sygnaturki przez silną wichurę, ekipy remontowe znalazły wewnątrz kapsułę czasu. Skrywała ona monety z okresu panowania cesarza Karola VI oraz dokumenty z lat 1728, 1839 i 1934, łącząc w jednym miejscu trzy różne epoki napraw tej samej wieży.